Xử lý dự định từ chối nhãn hiệu là một trong những công việc đòi hỏi nhiều phân tích chuyên môn trong quá trình đăng ký nhãn hiệu. Trong thực tế đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam, một hồ sơ không phải lúc nào cũng đi thẳng từ bước nộp đơn đến cấp văn bằng. Khi thẩm định nội dung, cơ quan có thẩm quyền có thể đưa ra dự định từ chối nếu nhận thấy dấu hiệu đăng ký có khả năng trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu đã được bảo hộ trước đó.
Hồ sơ đăng ký nhãn hiệu HOMY – Số đơn 4-2016-29786 là một trường hợp thực tế đáng chú ý. Hồ sơ từng nhận thông báo kết quả thẩm định nội dung theo hướng từ chối, sau đó được chủ đơn phúc đáp và cuối cùng nhận thông báo cấp văn bằng.
Giá trị chuyên môn của trường hợp này không nằm ở việc phủ nhận hoàn toàn sự tương đồng giữa HOMY và các nhãn hiệu được viện dẫn, mà ở cách các nhãn hiệu đối chứng được rà soát, phân tích và đặt trong mối quan hệ với hàng hóa, dịch vụ đăng ký. Đây cũng là ví dụ cho thấy vai trò của đại diện sở hữu trí tuệ không chỉ nằm ở việc nộp đơn mà còn ở quá trình xử lý các vấn đề phát sinh trong giai đoạn thẩm định nội dung.

01
Thông tin hồ sơ nhãn hiệu HOMY
Bếp nấu, bếp ga, bếp từ, bếp hồng ngoại, phụ tùng điều chỉnh và phụ tùng an toàn cho thiết bị gas, nước hoặc gas.
Mua bán và quảng cáo bếp ga, bếp từ, bếp hồng ngoại.
Quá trình xử lý hồ sơ
Lưu ý:
Bài viết được xây dựng trên cơ sở thông tin hồ sơ được cung cấp và nhằm phân tích góc độ chuyên môn của quá trình xử lý đơn. Việc hồ sơ được cấp văn bằng là kết quả của quá trình thẩm định và xem xét của cơ quan có thẩm quyền; không nên hiểu rằng một lập luận riêng lẻ là nguyên nhân duy nhất dẫn đến kết quả cuối cùng.
02
Vấn đề pháp lý: Vì sao HOMY đứng trước nguy cơ bị từ chối?
Trong quá trình thẩm định nội dung, đơn đăng ký HOMY được xem xét trên cơ sở các nhãn hiệu đối chứng có số đăng bạ quốc gia 103191, 177235, 96456 và 95130.
HOMY
HOMISMART SHOPPING HOMI S MART
HOMICOOK HOME APPLIANCES
HOMIGROUP
Có thể nhận thấy các nhãn hiệu đối chứng đều chứa những thành phần chữ có mức độ tương đồng nhất định với HOMY. Trong đó, đối chứng HOMY số 103191 là trường hợp có mức độ tương đồng đáng chú ý nhất vì dấu hiệu chữ gần như trùng về cấu trúc và cách phát âm.
Vấn đề đặt ra không đơn giản là “HOMY có giống nhãn hiệu đối chứng hay không”, mà phải phân tích sâu hơn về phạm vi bảo hộ, tình trạng pháp lý của đối chứng, mức độ tương đồng của dấu hiệu và khả năng gây nhầm lẫn trong tương quan với hàng hóa, dịch vụ.
Đây là điểm quan trọng trong quá trình
đăng ký nhãn hiệu
và xử lý các vấn đề phát sinh trong giai đoạn thẩm định nội dung.
03
Bước đầu tiên khi xử lý dự định từ chối: Rà soát lại các nhãn hiệu đối chứng
Một trong những công việc quan trọng khi nhận được dự định từ chối là không chỉ đọc tên hoặc mẫu nhãn hiệu được viện dẫn mà phải rà soát toàn bộ thông tin pháp lý liên quan đến đối chứng.
Trong hồ sơ HOMY, nội dung phúc đáp đã đặt vấn đề về tình trạng của các văn bằng đối chứng. Theo dữ liệu đăng bạ được cung cấp, các văn bằng số 103191, 177235, 95130 và 96456 đều đã hết thời hạn bảo hộ theo thông tin đăng bạ tại thời điểm được rà soát.
Khi một nhãn hiệu bị viện dẫn làm đối chứng, việc kiểm tra tình trạng pháp lý của đối chứng là bước cần thiết. Tuy nhiên, không nên suy luận máy móc rằng một văn bằng đã hết hiệu lực thì mọi vấn đề liên quan đến nhãn hiệu đó đương nhiên không còn giá trị pháp lý.
Cần xác định chính xác căn cứ từ chối đang được áp dụng, thời điểm pháp lý có liên quan, phạm vi hàng hóa/dịch vụ và tình trạng của từng đối chứng. Nói cách khác, tình trạng hiệu lực của đối chứng là một yếu tố trong tổng thể lập luận chứ không phải toàn bộ chiến lược phúc đáp.
04
Đối chứng HOMY số 103191: Điểm khó nhất của hồ sơ
Đối với nhãn hiệu HOMY số đăng bạ 103191, vấn đề tương đồng thể hiện tương đối rõ.
Xét về cấu trúc chữ, số lượng âm tiết và cách phát âm, dấu hiệu HOMY đăng ký sau và dấu hiệu HOMY trong đối chứng về cơ bản là trùng nhau. Vì vậy, nếu chỉ tập trung vào việc chứng minh rằng hai dấu hiệu hoàn toàn khác biệt về hình thức thì lập luận sẽ khó đạt hiệu quả thuyết phục.
Hàng hóa và dịch vụ có phải là yếu tố cần phân tích?
HOMY trong hồ sơ được đăng ký chủ yếu cho các sản phẩm liên quan đến bếp ga, bếp từ, bếp hồng ngoại và các hoạt động mua bán, quảng cáo các sản phẩm này.
Do đó, bên cạnh việc đánh giá sự giống nhau của dấu hiệu, cần xem xét liệu hàng hóa, dịch vụ của đơn đăng ký có thực sự trùng hoặc tương tự với phạm vi hàng hóa, dịch vụ của đối chứng hay không; đồng thời xem xét các yếu tố như bản chất, mục đích sử dụng, kênh phân phối, đối tượng khách hàng và mối liên hệ thương mại giữa các sản phẩm, dịch vụ.
Điểm cần lưu ý:
Đánh giá khả năng gây nhầm lẫn không nên được thực hiện chỉ dựa trên mức độ giống nhau của tên gọi. Cần đặt sự tương đồng của dấu hiệu trong mối quan hệ với hàng hóa, dịch vụ và bối cảnh thương mại cụ thể.
05
Các đối chứng HOMISMART, HOMICOOK và HOMIGROUP: Không thể chỉ nhìn vào một phần chữ
Với các đối chứng như HOMISMART, HOMICOOK và HOMIGROUP, mức độ tương đồng với HOMY chủ yếu nằm ở một phần cấu trúc chữ.
Tuy nhiên, việc đánh giá khả năng gây nhầm lẫn cần được thực hiện trên tổng thể dấu hiệu, thay vì tách riêng một chuỗi ký tự rồi đưa ra kết luận.
Có thêm các thành phần SMART, SHOPPING và HOMI S MART.
Có thêm thành phần COOK và HOME APPLIANCES trong tổng thể dấu hiệu.
Cần đánh giá tổng thể cấu trúc và ấn tượng thương mại của dấu hiệu.
Chẳng hạn, HOMISMART SHOPPING HOMI S MART và HOMICOOK HOME APPLIANCES có thêm các thành phần như SMART, SHOPPING, COOK và HOME APPLIANCES cùng cách trình bày riêng. Những yếu tố này cần được đặt trong tổng thể khi đánh giá dấu hiệu.
Đối với HOMICOOK, dữ liệu đăng bạ còn thể hiện “HOME APPLIANCES” là thành phần loại trừ, không được bảo hộ riêng. Vì vậy, việc một nhãn hiệu chứa một chuỗi chữ tương đồng không đồng nghĩa với việc có thể kết luận ngay rằng toàn bộ dấu hiệu tương tự đến mức gây nhầm lẫn.
Phân tích nhãn hiệu đối chứng cần được thực hiện theo từng trường hợp cụ thể. Không nên chỉ tìm một vài ký tự giống nhau rồi kết luận về khả năng bảo hộ. Cần đánh giá đồng thời dấu hiệu, yếu tố cấu thành, cách trình bày, hàng hóa/dịch vụ và khả năng tạo ra nhận thức nhầm lẫn trong thực tế thương mại.
06
Sử dụng nhãn hiệu trên thực tế: Giá trị bổ trợ trong quá trình phúc đáp
Một nội dung khác được đề cập trong phản hồi đối với hồ sơ HOMY là quá trình sử dụng nhãn hiệu trên thực tế.
Theo thông tin hồ sơ, HOMY đã được sử dụng ổn định trong hoạt động kinh doanh và có sự hiện diện trên thị trường tại nhiều địa phương. Những tài liệu chứng minh quá trình sử dụng có thể giúp cơ quan thẩm định có thêm thông tin về bối cảnh thương mại thực tế của dấu hiệu.
Làm rõ bối cảnh thương mại thực tế và quá trình sử dụng của dấu hiệu.
Không thay thế cho việc đáp ứng các điều kiện pháp lý để được bảo hộ.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa việc sử dụng nhãn hiệu trên thực tế và việc đáp ứng các điều kiện pháp lý để được bảo hộ.
Việc sử dụng thực tế không mặc nhiên thay thế cho các điều kiện bảo hộ theo pháp luật sở hữu trí tuệ. Do đó, trong một hồ sơ phúc đáp, chứng cứ sử dụng nên được xem là một phần của tổng thể lập luận, được sử dụng để bổ trợ cho các phân tích pháp lý khác.
07
Chiến lược phúc đáp: Không phủ nhận sự tương đồng mà phản biện đúng vấn đề
Một trong những điểm đáng chú ý của hồ sơ HOMY là cách tiếp cận đối với dự định từ chối.
Khi cơ quan thẩm định đã chỉ ra những điểm tương đồng cụ thể, việc đơn thuần phủ nhận rằng hai dấu hiệu “không giống nhau” thường không phải là hướng lập luận hiệu quả nhất.
Thay vào đó, người xử lý hồ sơ cần lần lượt xác định:
Đối chứng nào đang được viện dẫn?
Tình trạng pháp lý hiện tại của từng đối chứng như thế nào?
Dấu hiệu tương đồng ở mức độ nào?
Thành phần nào có vai trò đáng kể trong tổng thể dấu hiệu?
Hàng hóa, dịch vụ của hai nhãn hiệu có trùng hoặc tương tự hay không?
Các yếu tố bổ sung có tạo ra sự khác biệt đáng kể không?
Phạm vi bảo hộ thực tế của từng đối chứng là gì?
Có tài liệu nào chứng minh quá trình sử dụng và bối cảnh thương mại của nhãn hiệu hay không?
Sau đó, mỗi vấn đề cần được gắn với lập luận và tài liệu phù hợp thay vì sử dụng một lập luận chung cho toàn bộ các đối chứng.
Đây chính là phần công việc thể hiện rõ vai trò của đại diện sở hữu trí tuệ tại Việt Nam trong quá trình xử lý một đơn đăng ký nhãn hiệu có nguy cơ bị từ chối.
08
Vai trò của đại diện sở hữu trí tuệ trong giai đoạn thẩm định nội dung
Đăng ký nhãn hiệu không kết thúc tại thời điểm đơn được nộp. Sau khi nhận được thông báo của cơ quan thẩm định, người nộp đơn cần đánh giá chính xác nội dung vấn đề được đặt ra và xác định phương án xử lý phù hợp.
Trong thực tiễn, công việc này có thể bao gồm:
Nội dung này cũng được MazLaw phân tích trong bài viết về
công văn trả lời Cục Sở hữu trí tuệ trong đăng ký nhãn hiệu
.
Từ góc độ chuyên môn, giá trị của đại diện sở hữu trí tuệ không chỉ nằm ở việc thực hiện thủ tục hành chính mà còn ở khả năng đọc hồ sơ, xác định điểm tranh luận, lựa chọn căn cứ và xây dựng lập luận phù hợp với từng tình huống.
09
Kết quả hồ sơ HOMY
Nộp đơn
Dự định từ chối
Phúc đáp
Cấp văn bằng
Sau quá trình phúc đáp và xem xét hồ sơ, Cục Sở hữu trí tuệ đã ra Thông báo cấp văn bằng đối với nhãn hiệu HOMY vào ngày 30/06/2021.
Kết quả này không có nghĩa rằng các nhãn hiệu đối chứng ban đầu không có điểm tương đồng với HOMY. Ngược lại, chính sự tồn tại của những điểm tương đồng đó khiến hồ sơ trở thành một trường hợp cần được phân tích kỹ về mặt pháp lý.
Điều đáng chú ý là vấn đề được tiếp cận không chỉ dưới góc độ “giống hay khác”, mà được mở rộng thành việc xem xét tình trạng pháp lý của đối chứng, phạm vi bảo hộ, mức độ tương đồng, mối quan hệ giữa hàng hóa/dịch vụ và khả năng gây nhầm lẫn trong trường hợp cụ thể.
10
Bài học cho doanh nghiệp khi đăng ký nhãn hiệu
Dự định từ chối chưa đồng nghĩa hồ sơ chắc chắn bị từ chối
Doanh nghiệp cần đọc chính xác căn cứ và nội dung thẩm định trước khi quyết định phương án xử lý.
Không nên chỉ nhìn vào tên nhãn hiệu đối chứng
Cần rà soát tình trạng pháp lý, phạm vi bảo hộ và hàng hóa, dịch vụ của đối chứng.
Sự tương đồng phải được đánh giá trong tổng thể
Một phần chữ giống nhau chưa nhất thiết đồng nghĩa toàn bộ dấu hiệu tương tự đến mức gây nhầm lẫn.
Chứng cứ sử dụng có thể có giá trị bổ trợ
Tài liệu về quá trình sử dụng, kinh doanh và quảng bá có thể giúp làm rõ bối cảnh thực tế.
Phúc đáp cần được xây dựng theo từng vấn đề
Mỗi đối chứng và mỗi căn cứ cần được phân tích riêng, có lập luận và tài liệu phù hợp thay vì sử dụng một kết luận chung.
11
Góc nhìn chuyên môn từ hồ sơ HOMY
12
Kết luận
HOMY là một trường hợp thực tế cho thấy quá trình đăng ký nhãn hiệu có thể phát sinh những vấn đề phức tạp ngay cả khi hồ sơ đã được nộp và bước vào giai đoạn thẩm định nội dung.
Khi xuất hiện nhãn hiệu đối chứng, việc xử lý không nên dừng lại ở việc tìm kiếm sự giống hoặc khác nhau về hình thức. Cần đánh giá đồng thời tình trạng pháp lý của đối chứng, cấu trúc tổng thể của dấu hiệu, phạm vi hàng hóa/dịch vụ và khả năng gây nhầm lẫn trong bối cảnh thương mại cụ thể.
Trường hợp HOMY cũng cho thấy một hồ sơ có dự định từ chối vẫn có thể tiếp tục được xử lý nếu người nộp đơn xác định đúng vấn đề cần phản biện và thực hiện phúc đáp phù hợp.
Quan trọng:
Mỗi hồ sơ nhãn hiệu có đặc điểm riêng. Kết quả xử lý của một hồ sơ không nên được hiểu là bảo đảm cho kết quả của hồ sơ khác. Việc tra cứu, đánh giá khả năng bảo hộ và xây dựng chiến lược xử lý ngay từ đầu vẫn là cách tiếp cận giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc bảo vệ thương hiệu.
Nội dung liên quan
Cần đánh giá khả năng bảo hộ hoặc xử lý dự định từ chối nhãn hiệu?
Mỗi thông báo thẩm định nội dung cần được xem xét dựa trên căn cứ từ chối, nhãn hiệu đối chứng, phạm vi hàng hóa/dịch vụ và tài liệu cụ thể của từng hồ sơ.

© MazLaw – Tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp
Luật sư Đặng Đình Ngọc | MazLaw
© MazLaw – Tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp